Cho đến một ngày… tôi buộc phải đối mặt với nó.
Chuyện bắt đầu từ một việc rất bình thường.
Trong công ty tôi có một cậu nhân viên tên Huy. Cậu ấy làm ở phòng kỹ thuật, mới vào công ty được hơn hai năm. Không phải người nổi bật, cũng không phải kiểu nhân viên giỏi đến mức khiến sếp phải nhớ mặt. Nhưng Huy có một điểm khiến nhiều người quý: hiền lành và chăm chỉ.
Cậu ấy luôn là người đến sớm nhất và về muộn nhất.
Những hôm công trình gấp, mọi người than vãn đủ thứ, nhưng Huy vẫn lặng lẽ làm việc. Tôi nhiều lần đi kiểm tra công trình ban đêm, vẫn thấy cậu ấy ngồi trong container công trường, vừa ăn hộp cơm nguội vừa xem bản vẽ.
Có lần tôi hỏi:
“Cậu không mệt à?”
Huy chỉ cười.
“Dạ mệt chứ ạ. Nhưng nếu con không làm thì ai làm?”
Cái cách cậu ấy nói khiến tôi hơi bất ngờ. Từ “con” nghe rất tự nhiên, không kiểu nịnh bợ.
Sau này tôi mới biết… Huy là lao động chính trong nhà.
Bố mất sớm, mẹ bệnh nhiều năm. Mọi chi phí thuốc men đều do cậu ấy gánh.
Một buổi sáng đầu tuần, trưởng phòng nhân sự lên báo với tôi:
“Anh Quang, cậu Huy phòng kỹ thuật xin nghỉ dài ngày.”
“Tại sao?”
“Mẹ cậu ấy vừa mất. Còn bản thân cậu ấy cũng bị kiệt sức, phải nằm viện.”
Tôi im lặng một lúc.
Không hiểu sao trong lòng thấy hơi áy náy.
Một người làm việc tận tụy như vậy, nhưng công ty gần như chẳng bao giờ để ý đến hoàn cảnh của cậu ấy.
Chiều hôm đó, tôi quyết định làm một việc mà bình thường tôi ít khi làm: đích thân đến thăm.
Trưởng phòng nhân sự tỏ ra ngạc nhiên.
“Anh đi thật à? Hay để em thay mặt công ty?”
Tôi lắc đầu.
“Thôi, tôi đi. Coi như hỏi thăm một nhân viên.”
Tôi không nói ra, nhưng trong lòng có một cảm giác lạ lùng. Giống như… có điều gì đó đang thúc đẩy tôi phải đi chuyến này.
Nhà Huy nằm ở một khu ngõ nhỏ ngoại thành.
Chiếc xe sang của tôi gần như không thể vào được. Tôi phải xuống xe đi bộ vào trong.
Con ngõ hẹp, hai bên là những căn nhà cấp bốn cũ kỹ. Dây điện chằng chịt trên đầu, trẻ con chạy chơi khắp nơi.
Một cậu bé chỉ tôi:
“Chú tìm anh Huy phải không? Nhà cuối ngõ.”
Tôi gật đầu.
Khi đứng trước cửa nhà, tôi khẽ gõ.
Một cô gái trẻ ra mở cửa. Có lẽ là em gái của Huy.
“Chú tìm ai ạ?”
“Tôi là… sếp của Huy. Nghe nói cậu ấy bị ốm nên đến thăm.”
Cô gái ngạc nhiên rồi vội vàng mời tôi vào.
Căn nhà nhỏ, đơn sơ đến mức khiến tôi hơi chạnh lòng.
Trong góc nhà là một chiếc giường cũ. Huy đang nằm trên đó, gầy đi trông thấy.
Thấy tôi, cậu ấy cố gắng ngồi dậy.
“Dạ… chú… à không… sếp… sao sếp lại…”
Tôi vội nói:
“Cứ nằm đi.”
Tôi đặt giỏ trái cây lên bàn.
“Nghe nói cậu bị ốm nên tôi ghé qua.”
Huy nhìn tôi như không tin vào mắt mình.
Có lẽ cậu ấy không nghĩ một chủ tịch công ty lại đến tận nhà thăm.
Chúng tôi nói chuyện vài câu.
Tôi hỏi thăm sức khỏe, hỏi về công việc.
Nhưng rồi… ánh mắt tôi vô tình nhìn lên bàn thờ trong góc nhà.
Và ngay khoảnh khắc đó…
Tim tôi như bị ai bóp chặt.
Trên bàn thờ là một bức ảnh đen trắng.
Một người đàn ông khoảng bốn mươi tuổi.
Khuôn mặt hiền lành, ánh mắt trầm tĩnh.
Tôi đứng chết lặng.
Không thể nào nhầm được.
Đó là… ông Tuấn.
Người đã từng cứu mạng tôi ba mươi năm trước.
Tôi bước chậm lại gần bàn thờ.
Tay tôi run lên.
“Huy… người trong ảnh là ai?”
Huy đáp nhỏ:
“Dạ… bố con.”
Tôi không nói được gì nữa.
Ký ức từ ba mươi năm trước bỗng tràn về như cơn lũ.
Ngày đó tôi chỉ là một thanh niên nghèo từ quê lên thành phố lập nghiệp.
Làm đủ thứ nghề: bốc vác, phụ hồ, giao hàng.
Một lần tôi nhận chở hàng thuê cho một công ty vật liệu xây dựng.
Trên đường đi, xe tải gặp tai nạn.
Tôi bị kẹt trong cabin, máu chảy rất nhiều.
Người đã lao vào kéo tôi ra khỏi chiếc xe đang bốc khói… chính là ông Tuấn.
Lúc đó ông là quản đốc công trình.
Ông đưa tôi vào bệnh viện, còn tự bỏ tiền túi trả viện phí.
Những ngày tôi nằm viện, ông còn mang cháo đến.
Một lần tôi hỏi:
“Cháu không phải người thân của chú… sao chú giúp cháu nhiều vậy?”
Ông chỉ cười.
“Ở đời, giúp được ai thì giúp.”
Nhưng sau khi tôi xuất viện, tôi lại lao vào cuộc sống mưu sinh.
Rồi cơ hội làm ăn đến.
Tôi bắt đầu buôn bán vật liệu xây dựng, rồi mở công ty.
Cuộc sống cuốn tôi đi.
Và… tôi đã quên mất người đàn ông năm đó.
Cho đến hôm nay.
Tôi quay lại nhìn Huy.
“Bố cậu… mất khi nào?”
“Dạ… gần mười năm rồi.”
Tôi thấy cổ họng mình nghẹn lại.
“Ông… mất vì bệnh à?”
Huy im lặng vài giây rồi nói:
“Không ạ… bố con mất vì tai nạn lao động.”
Tim tôi thắt lại.
“Tại công trình nào?”
Huy nói tên công ty.
Tôi sững người.
Đó chính là… công ty của tôi.
Không khí trong phòng bỗng trở nên nặng nề.
Tôi hỏi khẽ:
“Lúc đó… gia đình cậu được bồi thường đầy đủ chứ?”
Huy cười nhạt.
“Nói thật nhé sếp… gần như không có gì.”
Tôi không nói được nữa.
Ba mươi năm trước, ông Tuấn cứu mạng tôi.
Mười năm trước, ông chết trong công ty tôi… mà tôi thậm chí còn không biết.
Tối hôm đó, khi rời khỏi nhà Huy, tôi ngồi rất lâu trong xe.
Trưởng phòng nhân sự gọi điện hỏi:
“Anh thăm xong chưa?”
Tôi chỉ nói một câu:
“Ngày mai… tôi muốn xem lại toàn bộ hồ sơ tai nạn lao động mười năm trước.”
Một tuần sau, tôi gọi Huy lên văn phòng.
Cậu ấy bước vào với vẻ lo lắng.
Có lẽ nghĩ mình làm sai điều gì.
Tôi đặt trước mặt cậu ấy một tập hồ sơ.
“Đây là toàn bộ hồ sơ về vụ tai nạn của bố cậu.”
Huy nhìn tôi.
Tôi nói chậm rãi:
“Công ty khi đó đã xử lý rất tệ. Gia đình cậu gần như không nhận được bồi thường.”
Huy im lặng.
Có lẽ cậu ấy đã quen với điều đó.
Nhưng tôi nói tiếp:
“Vì vậy… tôi quyết định bồi thường lại toàn bộ.”
Tôi đẩy một tờ giấy về phía cậu ấy.
Huy nhìn con số trên đó… rồi sững người.
Đó là số tiền đủ để thay đổi cuộc đời một gia đình.
Cậu ấy ngẩng lên:
“Sếp… con không thể nhận.”
Tôi lắc đầu.
“Đây không phải bố thí.”
Tôi nhìn thẳng vào di ảnh trong trí nhớ mình.
“Đây là… món nợ.”
Huy im lặng rất lâu.
Rồi cậu ấy nói một câu khiến tôi bất ngờ.
“Bố con… chắc sẽ không muốn chú làm vậy.”
“Tại sao?”
“Bố con luôn nói… giúp người là chuyện nên làm. Không cần trả ơn.”
Tôi không biết nên cười hay nên khóc.
Cuối cùng tôi nói:
“Nhưng chú thì cần.”
Câu chuyện này sau đó lan khắp công ty.
Có người nói tôi làm vậy để lấy tiếng.
Có người nói tôi cảm động vì ân nghĩa.
Cũng có người bảo: “Nếu không nhìn thấy tấm ảnh thờ, chắc ông chủ tịch cũng chẳng bao giờ biết.”
Có thể họ nói đúng.
Nhưng có một điều tôi biết chắc.
Ở đời, có những món nợ… tiền bạc không bao giờ trả hết.
Chỉ có thể trả bằng cách… sống tử tế hơn.
Và đôi khi… một tấm ảnh trên bàn thờ cũng đủ khiến một con người phải nhìn lại cả cuộc đời mình.
