Danh mục: Chưa phân loại

Thuế là công cụ hữu hiệu để xử lý các vấn nạn trong lĩnh vực bất động sản như trốn thuế, đầu cơ lướt sóng, thổi giá đất “ảo”,…

Hiện nay, Bộ Tài chính đang nghiên cứu xây dựng dự án Luật Thuế bất động sản, trong đó bao gồm các quy định về việc đánh thuế BĐS thứ 2, thuế đối với nhà, đất bỏ trống.

Tuy nhiên, trong thực tế còn nhiều ý kiến băn khoăn khi phân tích và đánh giá về vấn đề này.

 

1. Vấn nạn đầu cơ đất hiện nay

Mặc dù tổng quan tình hình kinh tế gặp nhiều khó khăn nhưng thời gian qua thị trường bất động sản vẫn rất sôi động.

Đáng quan ngại là giá đất liên tục được “thổi” lên gây ra tình trạng sốt đất, đầu cơ lướt sóng trong nhiều năm nhưng vẫn chưa được xử lý triệt để.

Hiện nay, có nhiều đối tượng lợi dụng chiêu trò để gây lũng đoạn thị trường hoặc đầu cơ nhà đất với mục đích chờ giá tăng cao để kiếm lợi nhuận. Điều này dẫn đến tình trạng đất hóa tài sản, đất đai bị bỏ hoang không sử dụng, gây ra nhiều hệ lụy về lâu dài.

Ngoài ra trong nhiều trường hợp, các cá nhân khi chuyển nhượng nhà đất thường kê khai mức giá thấp hơn so với thực tế, dẫn đến làm thất thu ngân sách Nhà nước.

Tình trạng đầu cơ đất diễn ra khá phổ biến

Nhằm xử lý triệt để việc lợi dụng chính sách để đầu cơ đất đai và trục lợi, nhiều ý kiến cho rằng nên đánh thuế đối với những người có quyền sử dụng từ bất động sản thứ hai trở đi cũng như đánh thuế các bất động sản bị bỏ trống, không thu được giá trị gì từ đất.

2. Đề xuất quy định đánh thuế BĐS thứ 2

2.1 Kỳ vọng ngăn chặn nạn đầu cơ đất

Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã đề nghị Chính phủ khẩn trương đề xuất quy định về mức thuế cao hơn đối với người sở hữu nhiều nhà ở, nhiều diện tích đất, đầu cơ đất,  chậm sử dụng đất, bỏ đất hoang theo như yêu cầu tại Nghị quyết số 18-NQ/TW nhằm điều tiết chênh lệch địa tô do quy hoạch của Nhà nước.

Mục tiêu xây dựng các quy định này là nhằm siết chặt tình trạng thu gom, đầu cơ đất trên thị trường.

Bởi các hành vi này có thể cản trở khả năng tiếp cận đất đai của các nhà đầu tư khác có cùng năng lực hoặc thậm chí có năng lực tốt hơn để thực hiện các dự án đầu tư bất động sản.

Trong thực tế, đề xuất đánh thuế bất động sản thứ 2 trở đi đã được nghiên cứu từ cách đây hàng thập kỷ.

Đặc biệt, vào cuối năm 2009, Dự án Luật Thuế nhà, đất bao gồm 15 điều đã được Bộ Tài chính đưa ra lấy ý kiến và dự kiến có thể được thông qua tại kỳ họp tháng 5 năm 2010. Tuy nhiên, vì nhiều bất cập, sắc thuế này vẫn chưa được chính thức áp dụng sau gần 15 năm.

Cuối năm 2022, Ủy ban nhân dân TP.HCM đã gửi tờ trình đến Chính phủ, đề xuất được quyết định chính sách thuế bổ sung đối với quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản trên đất của BĐS thứ hai trở lên của người dân.

Mục đích của việc đánh thuế BĐS thứ 2 là để thí điểm chính sách về thuế BĐS làm cơ sở xây dựng thực tiễn cho các chính sách chung trong tương lai.

Bên cạnh đó, các chính sách này cũng giúp tăng nguồn thu ổn định cho ngân sách địa phương và hạn chế tình trạng đầu cơ, bỏ đất ở, nhà hoang trong các dự án như hiện nay.
Quy định đánh thuế bất động sản thứ 2 được kỳ vọng siết chặt nạn đầu cơ

2.2 Ý kiến của các chuyên gia về quy định đánh thuế BĐS thứ 2

Mặc dù nhận về không ít ý kiến trái chiều từ phía dư luận, thế nhưng quy định đánh thuế căn nhà thứ 2 trở lên vẫn nhận được sự đồng thuận của nhiều chuyên gia.

Hầu hết các chuyên gia cho rằng quy định này phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời đúng với diễn biến của thị trường.

Theo TS. Đinh Thế Hiển – chuyên gia tài chính, thuế tài sản được hiểu đơn giản là sắc thuế được áp dụng thu đối với những người sở hữu tài sản. Người sở hữu càng nhiều tài sản thì số tiền thuế phải nộp cũng càng nhiều.

Do vậy, với những người có mức sống trung bình, chỉ có một căn nhà để ở thì không cần lo về thuế.

Ngược lại, những người có nhiều tài sản nhà đất với khả năng sinh lời liên tục thì việc nộp thuế cao hơn là điều đương nhiên.

Với những trường hợp đi vay đầu tư thì phải chấp nhận thuế là một phần chi phí mà nhà đầu tư phải tính toán.

Đồng tình với ý kiến trên, GS. Đặng Hùng Võ – Nguyên Thứ trưởng Bộ TN&MT cho biết, mặc dù vấn đề về thuế bất động sản đã được cải thiện so với thời kỳ bao cấp, thế nhưng vẫn chưa tạo ra các tác động thực sự vào thị trường bất động sản.

Do vậy, đề nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã nêu như trên là hoàn toàn cấp thiết, cần đưa vào thực hiện sớm.

Mục tiêu chính hướng đến là xây dựng mặt bằng giá bất động sản hợp lý, tránh tình trạng đầu cơ và “thổi phồng” giá đất.

Theo ông Trần Văn Lâm (Ủy viên thường trực Ủy ban Tài chính – Ngân sách), có rất nhiều công cụ để giải quyết vấn đề đầu cơ, tích trữ đất đai nhưng hiệu quả nhất vẫn là chính sách thuế.

Có nhiều ý kiến quan ngại việc đặt ra quy định đánh thuế BĐS thứ 2 có thể xảy ra chồng thuế. Tuy nhiên, điều đáng quan ngại hơn là không có chính sách thuế để điều chỉnh và ngăn chặn đầu cơ đất đai.

2.3 Cần nghiên cứu rõ đối tượng chịu thuế

Trong thực tế, để hạn chế tình trạng đầu cơ và điều tiết thị trường bất động sản, nhiều quốc gia trên thế giới như: Pháp, Singapore, Bồ Đào Nha, Hàn Quốc, Chile,… cũng đã áp dụng công cụ thuế một cách hiệu quả.

Tại Pháp, theo dự thảo kế hoạch ngân sách năm 2023, thuế suất áp dụng đối với những ngôi nhà bị bỏ trống dự kiến tăng từ 12,5% lên 17% trong năm đầu tiên và các năm tiếp theo lần lượt là 25% và 34%.

Quy định này góp phần ngăn chặn tình trạng thu gom, đầu cơ bất động sản và tránh lãng phí nguồn lực về đất đai của quốc gia.

Tại Việt Nam, nhiều chuyên gia đồng tình với ý kiến đánh thuế BĐS thứ 2 là cần thiết.

Tuy nhiên, cái khó là xác định đúng đối tượng phải đóng thuế cũng như hạn mức đánh thuế cho phù hợp.

Theo TS. Bùi Ngọc Sơn (Viện Kinh tế và Chính trị thế giới), việc đánh thuế bất động sản thứ hai phải dựa trên các tiêu chí cụ thể như quy mô, số lượng, chất lượng, giá trị bất động sản.

Chỉ khi có các quy định và tiêu chí cụ thể thì mới có thể xác định được tài sản có bị đánh thuế hay không và ở mức độ nào.

Ông Trần Khánh Quang (Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư Bất động sản Việt An Hòa) cho rằng, cần phân loại bất động sản được đánh thuế theo mục đích. Bởi không phải ai sở hữu từ 2 bất động sản trở lên cũng đều vì mục đích đầu cơ sinh lời.

Nhiều trường hợp, bất động sản được sử dụng để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tạo ra nhiều giá trị cho xã hội.

Vấn đề quan trọng là xác định đúng đối tượng chịu thuế

Theo TS. Dương Kim Thế Nguyên (Trưởng khoa Luật thuộc trường Đại học Kinh tế TP.HCM), đánh thuế tài sản đối với người sở hữu nhiều nhà, đất là việc cần thiết phải làm.

Tuy nhiên, thay vì “cào bằng” theo kiểu đánh thuế với tất cả những người có bất động sản thứ 2 trở lên thì nên tính thuế theo hạn mức đất.

Cụ thể, với người sử dụng đất có tổng diện tích các loại đất trong các giấy chứng nhận vượt hạn mức quy định thì sẽ bị tính thuế với phần diện tích vượt mức đó.

Riêng với thuế tính theo công trình xây dựng thì có thể phân loại các hạng công trình theo cấp 1, 2, 3 và áp dụng mức thuế theo khung do Nhà nước quy định.

Như vậy, các ý kiến đều cho rằng cần nghiên cứu rõ đối tượng chịu thuế và xác định các yếu tố cụ thể có ảnh hưởng đến mức thuế suất. Song để có thể tính thuế theo cách này,

Nhà nước cần xây dựng một môi trường minh bạch thông tin, thống kê rõ ràng về số lượng bất động sản thuộc sở hữu của mỗi cá nhân để có thể số hóa việc quản lý tài sản của người dân.

2.4 Có nguy cơ tăng giá nhà đất?

Theo lý thuyết, thuế là công cụ quan trọng để kiềm giá đất “tăng phi mã”, ngăn chặn tình trạng đầu cơ, thao túng thị trường và đưa bất động sản trở về giá trị thực.

Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng với cơ chế quản lý thông tin đất đai chưa thực sự rõ ràng và hiệu quả như hiện nay, việc đánh thuế sẽ không hề dễ dàng.

Bên cạnh đó, cũng có không ít lo ngại rằng việc đánh thuế sẽ khiến giá cả nhà đất tăng thêm bởi người bán sẽ cộng thêm thuế vào giá bán.

Một minh chứng khá rõ ràng đó là các mặt hàng xa xỉ như xe hơi, thời trang,… giá bán sản phẩm trong nước thường đắt hơn gấp 2 đến 3 lần so với thị trường châu Mỹ, châu Âu do đánh thuế cao.

Không ít lo ngại việc đánh thuế sẽ khiến giá nhà đất tăng cao

Đặc biệt hơn, khi nguồn cung trên thị trường bất động sản tiếp tục khan hiếm, công cụ thuế sẽ khó phát huy được hết tác dụng.

Đơn cử như tại Singapore, mặc dù mức thuế tài sản ở mức cao, thế nhưng khi nguồn cung không đủ đáp ứng cầu thì giá bán bất động sản vẫn không ngừng tăng cao.

Như vậy, việc đóng thuế tài sản không đồng nghĩa là có thể ngăn chặn được tình trạng đầu cơ, thổi phồng giá nhà đất.

Tại Việt Nam, Bộ Tài chính hiện đang nghiên cứu xây dựng dự án Luật Thuế bất động sản. Trong đó bao gồm các quy định về việc đánh thuế BĐS thứ 2, thuế đối với nhà, đất bỏ trống.

Các quy định này đảm bảo tính phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội của Việt Nam đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế.

Bên cạnh đó cũng đảm bảo tính thống nhất của hệ thống chính sách thuế liên quan đến BĐS và đặt trong tổng thể Chiến lược cải cách hệ thống chính sách thuế đến năm 2030.

 

Trong cuộc sṓng, ᵭể ᵭạt ᵭược thành cȏng và giàu có, mỗi người cần phải sáng suṓt và khȏn ngoan trong từng quyḗt ᵭịnh.

Ở chȃu Á, nhắc ᵭḗn tỷ phú Lý Gia Thành người ta sẽ nghĩ ngay ᵭḗn biểu tượng của sự giàu có và trí tuệ kinh doanh kiệt xuất.

Ông khȏng chỉ ᵭược mệnh danh là “siêu nhȃn” trong giới ᵭầu tư, mà còn là nguṑn cảm hứng bất tận cho những ai nuȏi khát vọng vươn lên từ nghèo khó ᵭể chinh phục ᵭỉnh cao thành cȏng.

Bằng ý chí bḕn bỉ và tầm nhìn chiḗn lược sắc bén, Lý Gia Thành ᵭã kiḗn tạo nên khṓi tài sản ᵭṑ sộ, giữ vững vị thḗ người giàu nhất Hṑng Kȏng suṓt hàng thập kỷ.

Điḕu khiḗn vị tỷ phú này trở nên khác biệt chính là triḗt lý ᵭầu tư thận trọng, thực tḗ và bḕn vững.

Trong khi nhiḕu tỷ phú sẵn sàng mạo hiểm ᵭể tìm kiḗm lợi nhuận ᵭột phá, ȏng lại kiên ᵭịnh với con ᵭường an toàn, lấy sự ổn ᵭịnh làm bệ phóng cho khṓi tài sản ᵭṑ sộ.

Và chính chiḗn lược ᵭầu tư cùng tầm nhìn sắc bén này ᵭã giúp Lý Gia Thành giữ vững vị thḗ ᵭỉnh cao suṓt nhiḕu thập kỷ.

Khȏng dừng lại ở những thành cȏng ᵭã ᵭạt ᵭược, ȏng còn ᵭưa ra những nhận ᵭịnh sȃu sắc vḕ xu hướng kinh tḗ trong tương lai.

Theo ȏng, thay vì cất giữ tiḕn mặt hoặc dṑn toàn bộ vṓn liḗng vào bất ᵭộng sản như thói quen của nhiḕu người, chúng ta nên phȃn bổ dòng tiḕn vào 4 loại tài sản tiḕm năng.

Đȃy chính là chìa khóa ᵭể ᵭṑng tiḕn khȏng ngừng sinh sȏi, mang lại cuộc sṓng ngày càng dư dả và sung túc.

1. Đầu tư vào chính bản thȃn – Nȃng cao giá trị nội tại

Trong thời kỳ kinh tḗ ᵭầy biḗn ᵭộng, tỷ phú Lý Gia Thành luȏn nhấn mạnh: “Đầu tư vào bản thȃn là khoản ᵭầu tư khȏng bao giờ lỗ”.

Theo ȏng, khȏng có tài sản nào mang lại lợi nhuận bḕn vững và lȃu dài hơn chính tri thức, kỹ năng và những mṓi quan hệ chất lượng.

Xuất thȃn nghèo khó, khởi ᵭầu từ hai bàn tay trắng, Lý Gia Thành ᵭã từng bước vươn lên nhờ khȏng ngừng học hỏi, trau dṑi năng lực và nhạy bén nắm bắt thị trường.

Chính những giá trị tích lũy ᵭược giúp ȏng nhận ra và chớp lấy những cơ hội quý giá làm nên sự nghiệp lừng lẫy.

Vì vậy, ȏng luȏn khuyên mỗi người nên trích một phần thu nhập ᵭể ᵭầu tư vào chính mình.

Điḕu này có thể bắt ᵭầu bằng việc tham gia các khóa học ᵭể nȃng cao chuyên mȏn, ᵭọc sách nhằm mở rộng tư duy, hoặc xȃy dựng những mṓi quan hệ giá trị, học hỏi từ những người thành cȏng.

Việc ᵭầu tư phát triển con người chính là nḕn tảng vững chắc nhất ᵭể xȃy dựng sự thịnh vượng bḕn lȃu.

2. Đầu tư vào sức khỏe – Tài sản vȏ giá

Tỷ phú Lý Gia Thành luȏn tin rằng sức khỏe chính là vṓn liḗng quý giá nhất của ᵭời người.

Vì vậy ȏng duy trì thói quen dậy sớm tập thể d:ục và ăn uṓng khoa học suṓt nhiḕu năm.

Thực tḗ cũng cho thấy, những người thành cȏng như Steve Jobs hay Warren Buffett ᵭḕu ᵭặc biệt chú trọng ᵭḗn việc chăm sóc sức khỏe. Họ xem ᵭȃy là nḕn tảng vững chắc cho mọi thành tựu.

Theo vị doanh nhȃn lão luyện này, khi có một cơ thể khỏe mạnh, mỗi người mới ᵭủ sức lực ᵭể làm việc, sáng tạo ra giá trị và tận hưởng thành quả lao ᵭộng.

Ngược lại, dù sở hữu khṓi tài sản khổng lṑ nhưng sức khỏe suy sụp, mọi thứ cũng trở thành vȏ nghĩa.

Chính vì vậy, Lý Gia Thành khuyên mọi người hãy mạnh dạn ᵭầu tư tiḕn bạc ᵭể chăm lo cho sức khỏe của bản thȃn.

Việc lựa chọn thực phẩm sạch, thăm khám sức khỏe ᵭịnh kỳ và tham gia các lớp tập luyện như thể d:ục, yoga sẽ giúp cơ thể luȏn dẻo dai, tinh thần minh mẫn.

Khi có sức khỏe tṓt, con người khȏng chỉ giảm bớt chi phí chữa bệnh vḕ sau, mà còn nȃng cao năng suất làm việc và tận hưởng cuộc sṓng trọn vẹn hơn.

3. Đầu tư mua vàng – Bảo vệ tài sản trước rủi ro lạm phát

Từ xưa ᵭḗn nay, vàng luȏn ᵭược xem là kênh trú ẩn an toàn, ᵭặc biệt trong những giai ᵭoạn khủng hoảng kinh tḗ.

Tỷ phú Lý Gia Thành nhận ᵭịnh, trong bṓi cảnh kinh tḗ toàn cầu còn nhiḕu bất ổn, vàng sẽ tiḗp tục là kênh tích lũy tài sản quan trọng.

Bởi lẽ, vàng có những ưu ᵭiểm vượt trội như: khȏng bị mất giá theo thời gian, dễ dàng quy ᵭổi thành tiḕn mặt ở bất kỳ ᵭȃu, và ᵭặc biệt an toàn trước các ᵭợt lạm phát hay khủng hoảng tài chính.

Bên cạnh ᵭó, các chuyên gia tài chính khuyên rằng mỗi gia ᵭình nên phȃn bổ khoảng 1/3 giá trị tiḕn tiḗt kiệm vào vàng.

Đȃy ᵭược xem là tấm lá chắn vững chắc, giúp bảo vệ tài sản trước những biḗn ᵭộng khó lường của thị trường.

4. Đầu tư vào trái phiḗu và các quỹ uy tín

Những năm gần ᵭȃy, trái phiḗu và các quỹ ᵭầu tư chất lượng cao ngày càng trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiḕu người nhờ tính ổn ᵭịnh và an toàn.

Mặc dù lợi suất từ trái phiḗu khȏng quá cao, nhưng ᵭȃy là kênh ᵭầu tư gần như khȏng có rủi ro, ᵭặc biệt phù hợp trong bṓi cảnh kinh tḗ ᵭầy biḗn ᵭộng.

Tuy nhiên, Tỷ phú Lý Gia Thành nhấn mạnh rằng nḗu chưa thực sự hiểu rõ vḕ cách thức vận hành của các quỹ, mỗi người nên ưu tiên gửi tiḕn vào ngȃn hàng ᵭể ᵭảm bảo an toàn cho vṓn gṓc.

Ông cho rằng, ᵭầu tư chỉ thực sự hiệu quả khi chúng ta biḗt rõ ᵭṑng tiḕn của mình ᵭang ᵭược ᵭặt vào ᵭȃu.

TƯỞNG VỢ TẦM THƯỜNG, HẮN NGANG NHIÊN DẪN TIỂU TAM VỀ NHÀ ÉP KÝ LY HÔN, SÁNG HÔM SAU TÁI MẶT KHI BIẾT THÂN PHẬN THẬT SỰ

Nhiều người hỏi tôi:
“Tại sao một người đàn bà trông bình thường như cô… lại lấy trúng một người chồng tệ đến thế?”

Tôi chỉ cười.
Cuộc đời luôn có những cú tát mà đến khi nhận ra, người ta chỉ muốn tỉnh lại cho sớm.

Tôi tên Mai, 32 tuổi, làm nhân viên kế toán tại một công ty xuất nhập khẩu.

Chồng tôi – Tùng – 35 tuổi, nhân viên kinh doanh.

Chúng tôi cưới nhau được 6 năm. Anh là kiểu đàn ông ăn nói khéo, bên ngoài ai cũng tưởng tốt, nhưng chỉ có tôi mới biết anh ta đổi tính từ khi thăng chức.

Tự tin thái quá, hay tụ tập, hay giấu điện thoại, và đặc biệt… không còn nhìn tôi bằng ánh mắt của ngày xưa.

Tôi tưởng chỉ là áp lực công việc.

Nhưng tôi đã lầm.

Đêm hôm đó – một đêm thay đổi cả cuộc đời tôi – Tùng dẫn theo một cô gái trẻ, ăn mặc lòe loẹt, son môi đỏ chót, bước vào nhà chúng tôi một cách trơ trẽn.

Tôi đang rửa chén, quay lại thì thấy cảnh ấy.
Cô ta ngả đầu vào vai Tùng, giọng nhỏ nhẹ mà đầy khiêu khích:

— Anh nói rồi, tối nay anh giải quyết xong hết. Em không thể để người khác chen chân mãi được.

Tôi không tin nổi tai mình.

Tùng khoanh tay, dựa vào tủ lạnh, nhìn tôi bằng ánh mắt lạnh lùng:

— Mai, chúng ta ly hôn đi.

Tôi chết lặng.
Tôi chưa kịp nói gì thì Tùng ném xấp giấy lên bàn:

— Ký đi. Anh để lại căn nhà này cho em. Đó là sự tử tế cuối cùng.

Tôi nhìn cô gái kia – chắc bằng tuổi em họ tôi – đang cười nửa miệng.
Cô ta thì thầm:

— Chị ký nhanh đi cho tụi em còn ra ngoài nói chuyện với ba mẹ anh.

Tôi quay sang Tùng:

— Anh ngoại tình đến mức dẫn người ta về nhà mình?

Tùng nhún vai:

— Anh không còn yêu em nữa. Em… quá tầm thường. Em không xứng với anh.

Cô ấy mới là người phù hợp với anh bây giờ.

Tầm thường.
Hai chữ đó cứa vào tim tôi như dao lam.

Tôi nhìn Tùng, người đàn ông từng hứa sẽ bảo vệ tôi cả đời, giờ đứng trước mặt, coi tôi như món đồ cũ.

Tôi bình tĩnh ngồi xuống ghế.

— Anh muốn ly hôn? Được. Nhưng tôi không ký ngay.

Tùng đập bàn:

— Cô nghĩ cô có giá trị gì mà không ký? Tôi chịu trách nhiệm 6 năm nay là đủ rồi!

Tôi chỉ nhìn anh, không khóc, không gào.

Cô gái kia bĩu môi:

— Loại đàn bà không làm được gì cho chồng, không biết giữ chồng thì đừng trách người khác giành.

Tôi quay vào phòng, đóng cửa lại.
Tôi không khóc. Nỗi đau lớn đến mức khiến trái tim tôi như bị ai bóp nghẹt, nhưng lý trí tôi vẫn tỉnh táo lạ thường.

Tùng nghĩ tôi tầm thường ư?

Được thôi.

Tối đó, tôi nhắn đúng một tin:

“Ba, con về ở lại nhà mình vài hôm.”

Ba tôi chỉ đáp:
“Về đi con.”

Không thêm gì khác.

SÁNG HÔM SAU, 9 GIỜ SÁNG.

Tôi trở lại căn nhà. Tùng và cô nhân tình đang ăn sáng.

Cô ta cố ý khoe giọng:

— Vợ anh tới rồi kìa, giải quyết nhanh đi anh.

Tùng đứng dậy, ném cây bút lên bàn:

— Ký đi, tôi còn phải đưa cô ấy đi gặp đối tác lớn.

Tôi nhìn thẳng vào mắt anh:

— Anh chắc chứ?

— Quá chắc.

Tôi mỉm cười.

— Tốt. Vậy trước khi ký… tôi nhắc anh một chuyện. Hôm nay là buổi họp lớn của tập đoàn Minh Hoàng.

Tùng nhướng mày:

— Thì sao?

— Anh không biết thật à?

Tôi nghiêng đầu.
Trong phút chốc, tôi thấy gương mặt Tùng thoáng bối rối.

Tôi mở điện thoại, chiếu cho anh xem ảnh… tôi đang đứng trong phòng họp, cạnh giám đốc, giám đốc tài chính và ban lãnh đạo.

Tùng tái mặt:

— Cái… cái gì vậy?

Tôi nói chậm rãi:

— Tôi không phải kế toán bình thường như anh nghĩ. Tôi là Phó Tổng giám đốc tài chính mới được bổ nhiệm tuần trước.

Hôm nay là ngày công bố chính thức. Tôi không nói vì tôi muốn anh tự tin, để không cảm thấy thua kém.

Cô nhân tình trợn mắt:

— Không thể nào! Chị… chị ăn mặc như thế mà là sếp?!

Tôi nhìn Tùng:

— Anh bảo tôi tầm thường?Tôi chỉ cười.

— Bởi vì anh chưa từng nhìn tôi bằng đôi mắt tử tế.

Người Việt, tộc Việt, khi nhắm mắt, nhìn vào bát cơm đôi đũa quả trứng, người thân đặt trên đầu giường, là nhìn vào QUẺ KHẢM để nghiệm thấy lễ sinh hóa mà ra đi.

Quê tôi, gọi bát cơm quả trứng cúng người vừa m ấ t, là cơm đặt đầu. Nghĩa là bát cơm đặt phía trên đầu giường người vừa m ấ t.

Việc làm đầu tiên của người nhà, khi có một người vừa m ấ t, là đơm ngay một bát cơm, đem đặt phía trên đầu giường người vừa mất nằm.

Hai bát cơm, úp lại đầy đặn, để trên đầu giường của người vừa mất đó, trên bát cơm phải có 1 đôi đũa vót ngược lên phía trên đầu tua ra như bông. Và trên bát cơm có quả trứng gà.

Chúng tôi đã từng viết qua về các tục trong đám tang bác tôi.

Nay nhân đám tang của mạ tôi, tôi sẽ viết dần đến 49 ngày và sẽ cho in thành 1 cuốn sách nói về các tục trong đám tang và việc cần làm cho đến 2 năm 3 tháng mãn tang.

Thứ nhất, bát cơm. Nhìn hình dưới, ai cũng biết được phải làm thế nào.

Cơm được đơm đầy vào 2 bát, đầy dư lên trên mặt bát, để khi úp 2 bát cơm đó vào với nhau, ta ấn mạnh tay, và xoay bát vài vòng, bát cơm sẽ chặt và chắc lại.

Làm thế, ta nhìn bát cơm sẽ đầy đặn, tròn đều và đẹp.

Thứ 2 là đôi đũa. Đôi đũa phải vót ngược lên phía tay cầm cho tua ra.

Đũa cắm giữ 2 bên quả trứng, để giữ cho quả trứng không rơi khi nằm trên bát cơm đầy.

Thứ 3 là quả trứng. Trứng, nhất định là trứng gà. Trứng luộc chính, bóc võ và đặt lên bát cơm.

Bên cạnh bát cơm quả trứng, ở quê tôi còn có đĩa muối vừng.

Đều đặc biệt, là Bắc – Trung – Nam, mỗi vùng miền, qua quá trình dịch chuyển văn hóa, phát triển dần từ Bắc vào Nam, về phong tục, mỗi miền theo đó có khác nhau; nhưng bát cơm quả trứng, cúng người vừa mất, đâu đâu khắp nước ta, việc làm đó không khác nhau.

Vậy, bát cơm, đôi đũa, quả trứng, có ý nghĩa gì mà ai ai người Việt cũng làm điều đó, nhà có người vừa qua đời?

Thứ nhất, nói về bát cơm. Bát cơm, hạt thóc đến từ cây lúa, là thức ăn chính của người dân xứ sở ta.

Cây lúa, chính nó, mang trong mình nguồn gốc Tổ tiên Việt Tộc, về một nền văn minh xa xưa, thời đại Thần Nông đại đế.

Sử thần Ngô Sĩ Liên, khi viết Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, phần ngoại kỷ nói về thời đại các Vua Hùng, ghi: Đế Minh, cháu 3 đời của Viêm Đế Thần Nông;

Đế Minh chính là Thái tổ Đế Minh, vị Vua Hùng đầu tiên được thờ ở Đền Hùng, Phú Thọ với hiệu Đột Ngột Cao Sơn Thánh Vương.

Bát cơm, như thế, không chỉ đơn thuần biểu trưng cho thức ăn, thực phẩm chính của dân xứ sở ta, mà còn nói lên cái nguồn gốc, nơi gióng dân Việt tạo ra một nền văn minh rực rỡ, Nền Văn Minh lúa nước.

Nguồn gốc 5.000 năm của nền văn minh lúa nước dân tộc Bách Việt ở nơi BÁT CƠM ĐẶT ĐẦU ấy.

Cơm, thức ăn nuôi sống, rất nhanh, khi một người nhắm mắt, được đặt ở đó, có ý nghĩa:

– Thức ăn bằng cơm, nhắc nhớ nguồn gốc thân phận – Người. Thức ăn của loài Người, khác thức ăn của các loài khác.

– Thức ăn bằng cơm ấy, nhắc nhớ nguồn gốc về dòng gióng, cội nguồn dân tộc, về một nền văn minh, về Tổ tiên.

– Và, bát cơm ấy, chính là nơi thu hút hơi, âm khí từ người vừa mất vào bát cơm.

Thứ hai, nói về đôi đũa. Đôi đũa, nhắc nhớ cây tre, hình ảnh gắn liền với nếp sống văn hóa người Việt từ thủa lập quốc.

Tôi có dịp đến thăm 3 vạn dân tộc Kinh ở Vạn Vĩ, Quảng Đông, Trung Quốc.

Những người mẹ Việt ở đó, có câu truyền ngôn cho con qua nhiều ngàn đời, thế này: Ở đâu có cây tre gai, nơi đó là đất của người Việt.

Đúng vậy. Dấu ấn văn hóa dân tộc Việt chúng ta được đóng dấu bởi lúa nước và cây tre, từ nhiều ngàn năm lịch sử.

Đôi đũa, đầu trên vót vuông, đầu phía dưới tròn. Rất nhiều dân tộc có nền văn minh lâu đời, nhưng họ vẫn là gióng dân ăn bóc bằng tay.

Đi liền với nền văn minh lúa nước, là cây tre và cách ăn bằng đũa của nòi gióng Việt, khác biệt.

Về sau, đôi đũa có thể được làm thêm bằng nhiều chất liệu. Nhưng tre, vẫn là có cái cội gốc sâu sa gắn chặt với nền văn hóa Việt.

Thứ 3, nói về quả trứng.

Thứ nhất, quả trứng gợi cho chúng ta, nhắc nhớ về nguồn gốc trăm trứng, một minh chứng lịch sử dòng gióng rồng tiên Bách Việt.

Trứng gà, loài gà được xếp vào loài tri thần hôn chi thiên địa, biết sự sáng tối của trời đất.

Là loài biết mặt trời mọc, và gọi mặt trời lên trải mình thắp sáng sự sống nhân gian. Con người nương tiếng gà thức dậy, mở đầu một ngày mới…

Tháng mới hay năm mới bắt đầu từ mỗi ngày mới, từ lúc tiếng gà điểm canh đầu tiên… đến lúc mặt trời mọc.

Mặt trời, như vậy, thứ liên quan con người, xuyên qua loài gà, vật nuôi gần gũi con người nhất.

Nhờ loài gà gọi mặt trời lên với sự sống.

Sự sống sinh sôi nẫy nở, nhờ có mặt trời. Quả trứng, như vậy, là một biểu tượng sự sống sinh sôi, vừa trong chính tự thân quả trứng, vừa trong liên quan với mặt trời, với thế giới loài người.

Gà là gióng loài vật hấp thụ, cảm nhận được rất nhanh những gì diễn ra trong đất nơi ở của chủ nhà để lưu giữ.

Vì vậy tục bói chân gà, đã có tuổi thọ trên 2.000 năm được ghi vào văn bản.

Khi sống, con người nghe tiếng gà gáy, thức dậy mở đầu ngày mới đi làm ăn. Khi qua đời, trong vòng 3 ngày kể từ lúc táng, nhờ tiếng gà kêu, gọi hồn thức giấc, trở về nhà theo người thân.

Ở xứ tôi có tục cúng 3 ngày, gọi cúng mở cữa mã, phải có con gà sống dẫn đi 3 vòng quanh mộ. Và phải làm sao cho gà kêu mới được.

Gà trong chuyện Bạch Kê tinh và chuyện Vua Ân, sau khi chết làm Vua Địa phủ.

Nên, người mất, đi về bên kia cõi Âm, của Địa phủ, nhất định không thể thiếu thứ chứng thực là Gà, Kê tinh, hiện thân vua Địa phủ.

Thứ 4, ý nghĩa của dịch học từ bát cơm quả trứng.

Bát cơm – quả trứng – đôi đũa, biểu tượng cho quẻ Khảm.

2 bát cơm ở dưới, là 2 vạch đứt – Âm. 2 chiếc đũa phía trên là 2 vạch đứt, Âm.

Quả trứng ở giữa biểu tượng vạch liền, Dương. 2 vạch đứt Âm trên dưới, vạch liền Dương ở giữa là Quẻ Khảm. Một người vừa mất, thuộc Âm.

Họ đi vào cõi Âm, ta đừng tưởng là tắc, là chấm dứt, là hết, là cùng đường.

Mà chỉ là Âm lộ ra bên ngoài (2 vạch Âm), để dấu, ẩn Dương bên trong, cho một vận hội mới, một chu kì mới, một sự bùng vỡ mới…

Chết, như vậy, chỉ là Dương (sự sống) ẩn vào trong, ẩn giữa 2 vạch đứt, Âm.

Và Dương (sự sống), không gì khác hơn và biểu tượng đúng nghĩa, đúng giá trị vận hành hơn là quả trứng.

Nên quả trứng, không để sống, mà phải luộc chính. Chính, là chết, là về chín suối, nhưng là để mở ra chu kỳ khác, sinh hóa….

Người Việt, tộc Việt, khi nhắm mắt, nhìn vào bát cơm đôi đũa quả trứng, người thân đặt trên đầu giường, là nhìn vào QUẺ KHẢM để nghiệm thấy lễ sinh hóa mà ra đi.

Đi và tin là mình không rơi vào thăm thẳm của u tối, của khốn khó, của kìm kẹp (biểu tượng khó khăn bế tắt bằng 2 vạch đứt – Âm), mà cần nhẫn nại, tỉnh táo…sẽ vượt qua, vượt lên…để tái sinh, để Dương trở lại, nẫy nở, sinh sôi…

Ngày ấy, Thầy tôi ngồi nói cặn kẻ, điều mà giờ, lúc mất Mạ, tôi mới có dịp ghi lại.

Bát cơm quả trứng, đặt đầu giường người vừa lâm chung, có ý nghĩa vô cùng lớn lao, nên người Việt đã gìn giữ, duy trì qua nhiều ngàn năm không mẩt.

(Quê tôi, ai đến dự đám tang, người thân tộc, gần gủi kề bên xác người mất, họ nhất định xin được ít hạt cơm nơi bát cơm đó chia nhau đem về.

Cơm đấy được bỏ vào nồi nước, nấu cho sôi lên, đem xông. Trừ âm khí người mất).

Minh và Hương kết hôn đã 5 năm, có một cô con gái nhỏ đáng yêu.

Hương vốn tin tưởng chồng tuyệt đối, cho đến một ngày cô vô tình nhìn thấy những tin nhắn mùi mẫn trong điện thoại của Minh và… người bạn thân nhất của mình – Trang.

“Anh nhớ em, tối nay gặp nhé.”

“Ừ, vợ anh không nghi ngờ đâu.”

Trái tim Hương nh/ói buốt, nhưng cô không khóc, cũng không làm ầm lên.

Cô hiểu rằng, nếu chỉ làm to chuyện, Minh và Trang sẽ tìm cách chối, rồi mọi thứ chìm vào im lặng. Cô cần một cú đ//ánh vừa đau vừa gọn.

Một tuần sau, Hương gọi cho Trang:

– Lâu rồi không gặp, mai cậu đến nhà mình ăn tối nhé, mình nhớ cậu lắm.

Trang hơi bất ngờ nhưng vẫn vui vẻ nhận lời, trong lòng thầm đắc ý vì nghĩ Hương chẳng hay biết gì.

Minh cũng không dám phản đối, đành im lặng.

Bữa tối hôm ấy, Hương chuẩn bị một bàn ăn thịnh soạn. Cả gia đình quây quần, cô cười nói như không có chuyện gì.

Không khí dần trở nên thoải mái, khiến Trang càng tự tin.

Đúng lúc ấy, Hương nhẹ nhàng đặt giữa bàn một chiếc hộp quà được gói rất đẹp.

– Trang này, mình có món quà muốn tặng cậu, coi như kỷ niệm tình bạn bao năm.

Trang hí hửng mở hộp. Nhưng khi nắp bật lên, bên trong lại là… tập ảnh chụp những lần cô ta và Minh lén lút đi khách sạn, cùng với bản in tin nhắn đầy đủ.

Không khí bỗng đóng băng. Trang tái mặt, tay run rẩy. Minh vội vàng đứng dậy:
– Hương, em nghe anh giải thích…

Nhưng Hương bình thản ngắt lời:

– Giải thích ư? Tất cả ở đây rồi. Cảm ơn hai người đã dạy tôi một bài học về lòng tin.

Cô quay sang Trang, mỉm cười sắc lạnh:

– Quà này, mình tặng cậu. Từ nay chúng ta không còn là bạn nữa.

Sau đó, Hương rút từ túi xách ra tập đơn ly hôn đã ký sẵn, đặt trước mặt Minh:

– Còn anh, đây là con đường anh chọn. Tôi không cần người chồng phản bội.

Con gái tôi càng không cần người cha giả dối.

Cô đứng dậy, bế con gái vào phòng, để lại sau lưng hai kẻ bẽ bàng, nhục nhã đến nghẹt thở.

Ngày hôm sau, cả khu phố rộ lên bàn tán về màn “bóc phốt” đầy cao tay của Hương.

Trang chẳng còn mặt mũi để ngẩng đầu, còn Minh thì vừa mất vợ, vừa mất con, vừa mang tiếng phản bội khắp nơi.

Còn Hương, cô bình thản tiếp tục cuộc sống mới, mạnh mẽ và ngẩng cao đầu, để mọi người phải nể phục.

Buổi tối muộn tại một nhà hàng sang trọng bậc nhất thành phố, doanh nhân triệu phú Trần Hưng đang thưởng thức bữa tối lãng mạn cùng người vợ trẻ, Lâm Thanh.

Nhà hàng lung linh ánh nến, tiếng nhạc du dương vang lên, món bít tết đắt đỏ vừa được phục vụ trên bàn.

Trần Hưng nâng ly rượu vang lên, mỉm cười nhìn vợ. Đúng lúc đó, cánh cửa nhà hàng bất ngờ bật mở.

Một cô bé ăn xin, áo quần rách rưới, gương mặt lem luốc lao vào.

Tất cả mọi người trong nhà hàng đều sững sờ. Cô bé thở hổn hển, ánh mắt hoảng loạn nhìn chằm chằm vào Trần Hưng rồi hét lên:

• ĐỪNG ĂN! VỢ ÔNG ĐÃ ĐẦU ĐỘC!

Không khí trở nên căng thẳng đến nghẹt thở. Trần Hưng sững sờ, bàn tay đang cầm dao nĩa bỗng run rẩy.

Anh quay sang nhìn Lâm Thanh, người phụ nữ xinh đẹp bên cạnh. Gương mặt cô tái mét, đôi mắt lộ rõ vẻ kinh hoàng.

Người quản lý nhà hàng lao đến định kéo cô bé ra ngoài, nhưng Trần Hưng giơ tay ngăn lại.

• Cháu nói gì? Cháu có bằng chứng không? – Anh hỏi, giọng đầy nghi hoặc.

Cô bé hổn hển nói:

• Cháu làm trong bếp. Lúc nãy cháu thấy bà ấy lén bỏ thứ gì đó vào đồ ăn của chú!

Mọi người trong nhà hàng bắt đầu xì xào bàn tán. Trần Hưng nhìn chằm chằm vào vợ mình. Đôi mắt Lâm Thanh đảo nhanh, trán bắt đầu lấm tấm mồ hôi.

• Anh yêu, anh đừng tin con bé này! Nó chỉ là một kẻ ăn xin vô danh, làm sao biết được chuyện gì trong bếp? – Cô nói, giọng run rẩy.

Nhưng sự căng thẳng trong ánh mắt vợ khiến Trần Hưng càng thêm nghi ngờ.

Anh lập tức gọi quản lý nhà hàng yêu cầu kiểm tra camera bếp. Chỉ sau vài phút, sự thật kinh hoàng hiện ra trên màn hình.

Trong đoạn video, Lâm Thanh lén lút rắc một chất bột lạ vào phần thức ăn của chồng khi nhân viên không để ý.

Không khí trong nhà hàng chùng xuống. Trần Hưng lạnh người, tim đập loạn xạ. Anh không thể tin người vợ mà anh yêu thương lại có ý định giết mình.

• Vì sao? – Anh hỏi, giọng khàn đặc.

Lâm Thanh lùi lại, nước mắt trào ra. Nhưng khi thấy ánh mắt của mọi người, cô ta biết mình không thể chối cãi.

• Tôi… Tôi không muốn đợi anh chết già rồi mới được thừa hưởng tài sản! Tôi đã chán anh từ lâu, tôi muốn tự do! – Giọng cô ta đầy cay độc.

Lời thú nhận ấy như một nhát dao đâm vào tim Trần Hưng. Anh nhắm mắt, đau đớn đến tận cùng.

Cảnh sát được gọi đến. Lâm Thanh bị bắt ngay tại chỗ. Trước khi bị giải đi, cô ta nhìn Trần Hưng với ánh mắt oán hận, nhưng anh không còn bận tâm nữa.

Cô bé ăn xin run rẩy đứng yên một góc, tưởng chừng sẽ bị đuổi đi, nhưng Trần Hưng bước đến, nhẹ nhàng hỏi:

• Cháu tên gì?
• Dạ… cháu là Ngọc. – Cô bé lí nhí trả lời.

Trần Hưng mỉm cười, ánh mắt tràn đầy biết ơn. Anh quỳ xuống, đặt tay lên vai cô bé.

• Cháu đã cứu mạng chú. Từ giờ trở đi, cháu không phải ăn xin nữa. Cháu sẽ có một mái nhà.

Ngọc sững sờ, nước mắt lăn dài trên má. Từ một cô bé vô gia cư, hôm nay cô đã trở thành ân nhân của một triệu phú.

Và cuộc đời cô, cũng từ đây, bước sang một trang mới.

Trần Hưng giữ đúng lời hứa. Anh đưa Ngọc về biệt thự của mình, cho cô bé được học hành, chăm sóc như một người thân trong gia đình.

Ngọc vốn thông minh, nhanh nhẹn nên chỉ sau vài năm, cô bé từ một đứa trẻ lang thang đã trở thành một cô gái tự tin, tài giỏi.

Trong khi đó, Lâm Thanh bị kết án 15 năm tù vì tội cố ý giết người.

Cô ta từng là một người phụ nữ giàu có, kiêu sa, nhưng giờ đây phải sống trong cảnh tù tội, hối hận cũng đã muộn màng.

Thời gian trôi qua, Trần Hưng dần quên đi nỗi đau ngày ấy. Nhưng ông không còn tin vào tình yêu nữa.

Ông dành hết tâm huyết vào công việc và nuôi dạy Ngọc trưởng thành.

Mười năm sau…

Ngọc lúc này đã trở thành một thiếu nữ xinh đẹp, thông minh và tràn đầy nhiệt huyết.

Cô tốt nghiệp đại học với thành tích xuất sắc và quyết định tiếp quản một phần công việc kinh doanh của Trần Hưng.

Người đàn ông từng trải qua nỗi đau bị phản bội giờ đây đã có một cô con gái nuôi tài giỏi bên cạnh.

Trong một buổi chiều, Trần Hưng nhìn Ngọc và mỉm cười:

Nếu không có cháu ngày ấy, chú đã không còn tồn tại. Bây giờ, hãy giúp chú tiếp tục xây dựng đế chế này nhé!

Ngọc gật đầu, trong mắt lấp lánh sự quyết tâm.

Và từ đó, họ cùng nhau bước tiếp trên con đường mới, để lại quá khứ đau thương phía sau và hướng về một tương lai đầy hy vọng.